1976 сыл сааһа этэ. Мин бастакы кинигэм “Чэчир” кассетаҕа тахсан үөрэн-көтөн сылдьар кэмим. Билигин “Туймаада” атыы-эргиэн киинин оннугар В.Белинскэй аатынан куорат библиотеката баара. Куорат уруккутун билэр дьон, ол дьиэ урут баанньык эбитин өйдүүллэрэ буолуо…
Ол библиотекаҕа миигин көрсүһүүгэ ыҥырдылар. Мин бастакы ааҕааччыны кытта көрсүһүүм буолан долгуйуу кытаанаҕа. Онно эбии Варвара Потаповалыын кыттыһан көрсөрбүтүн билэн баран, өссө ордук долгуйдум. Болдьообут кэмнэригэр тиийбитим, Потапова мин иннибинэ кэлбит.
Билсистибит. Уонна хайдах эрэ бэйэ бэйэбитин сөбүлүү көрдүбүт. Мин, арыый эдэр киһи, саха кыргыттарыгар поэзияҕа суолу тэлбит эдьиийим диэн, кини буоллар: “Маннык эбиккин дии”, — диэбит курдук чинчийэрдии, ол эрээри эйэҕэстик одууласпыта… Көрсүһүү саҕаламмытыгар кини миигиннээҕэр ордук долгуйбутун көрбүтүм – тутан турар хоһоонноох илиистэрэ ибигирииргэ дылылара…
Онно үксэ ыччаттар мустубуттар этэ, олус элбэҕэ суохтара да, хайдах эрэ иҥэринэрдии иһийэн олорон истибиттэрэ. Икки кыыс таптал туһунан хоһоонноро, бука, кинилэр бэйэлэрин иэйиилэригэр маарынныырын иһин буолуо. Көрсүһүү кэннэ Варваралыын аргыстаһан автобус тохтобулугар барбыппыт. Олус чаҕылхай, сырдык сааскы күн этэ. Варя миигиттэн барытын ыйытан ылбыта – ханна олорорбун, үлэлиирбин… Уонна: “Биирдэ эмэ мин эйиэхэ Маҕаҥҥа тахса сылдьыахпын син дуо?” – диэбитэ. Ол онтон ыла хам-түм кини Маҕаҥҥа тахсан хонор, сылдьар идэлэммитэ. Мин ийэм кинини ылыммыта, аһынар курдук туттара.
Варя барахсан ол саҕана улахан таптала эстэн, муна-тэнэ сылдьар кэмэ эбит этэ. Миэхэ элбэҕи кэпсиирэ. Мин ону барытын кэпсиир да, суруйар да быраабым суох дии саныыбын… Арай ардыгар кини дьиҥ олоҕун билбэт, дьахтар киһи таптыыр эр киһитигэр сүгүрүйүүтүн, оҕоҕо баҕатын букатын да өйдөөбөт дьон араас ахтыы суруйбуттарын аахтахпына, хомойобун. Айылҕа айбытынан, илбис тыл иҥмитинэн Варвара бүүс бүтүннүү ийэ буоларга олус ымсыырара, бэйэтэ тулаайах аҥардаах улааппыт буолан, дьиэ кэргэн сылаас уйатыгар ымсыырара.
Ардыгар кинини былаастан өйөбүлү көрбөккө, онтон өстүйэн, ону хоһуйбут поэт курдук көрдөрө сатыыллар. Дьиҥэ, оннук буолбатах. Кини университеты бүтэрээтин кытта “Кыым” хаһыакка үлэҕэ ылбыттара, суруйааччы союһа дьиэ бэрдэрбитэ, араас айаннартан матарбат этилэр, Францияҕа тиийэ.
Варвара Потапова олох биир саамай күндү көстүүтүн тапталы туойбута – эр киһиэхэ эрэ буолбатах, олоххо, кырдьыкка, ааспыкка уонна күн бүгүн буола турарга! Онно күннээҕигэ сыана быспыт да буоллаҕына, кини олоҕу хайдах баарынан муҥура суох таптыыра, ол туһунан суруйара. Ол улахан Поэт бэлиэтэ.
Варяттан миэхэ тиксибит биир туохха да кэмнэммэт бэлэх баар — ол Анна Ахматова хоһооннорун кинигэтэ. Кини суруйааччылар делегацияларын кытта Францияҕа барса сылдьан, Москваҕа “Книжная лавка писателя” диэн маҕаһыынтан ол бэрт сэдэх кинигэни атыыласпыт этэ. Мин ылымаары гыммытым – олус күндү бэлэх диэммин. Варя күүһүнэн кэриэтэ биэрбитэ уонна суруйбута: “Наташаҕа – баара суоҕа Балбаара…” Кэлин саныыбын, кини ити тыллары дьүөрэлээн эрэ суруйбатах буолуохтаах, Варвара бэйэтин талаанын, аналын билинэр киһи этэ. Ол бу строкаларга кистэнэр.
Мин биирдэ сайын Ньурбаҕа командировкалыыр буоллум. Варя ыйыталаста, ханна тиийэрбин, ханна түһэрбин. Мин ол саҕана “Северная трасса” диэн авиатордар хаһыаттарыгар үлэлиибин, онон аэропортан ырааппатым буолуо диэтим. Онно Варвара сайыспыт, санаарҕаабыт курдук: “Аэропортка наһаа үчүгэй хатыҥнар бааллар. Миигиттэн кинилэргэ эҕэрдэтэ тиэрдээр эрэ”, – диэбитин умнубаппын. Чахчы, аэропорт иннигэр бөдөҥ, мааны хатыҥнар бааллара. Хайдах эрэ бэлиэ, киһи кута-сүрэ тохтуур сирэ.
Варя Потапова айар саха дьахталларыгар суолбутун тэлбит, хара маҥнайгыттан үрдүк таһымҥа таһаарбыт, Кыыс Ньургуҥҥа тэҥнээх киһибит буолар. Кыыс, дьахтар айар үлэҕэ турунуута – олус уустук, ыарахан дьыала. Уйан, чараас киһи ону уйарыгар чугас дьонун, доҕотторун тапталлара, өйөбүллэрэ олус наада. Ол Варяҕа суоҕун кэриэтэ этэ.
Кылгастык аҕыннахха, мин Варвара Потаповалыын алтыһыым ситинник…
Наталья Харлампьева, саха норуодунай поэта
