Валентина Никифорова бу “Тыал үрүҥ көмүс тыына” диэн хартыынаттан дьикти кэрэ музыка иһиллэр: хомус дьүрүскэнэ, кыталык кыҥкынас тойуга, кынат сапсынар суугуна уонна үрүҥ көмүс киэргэл лыҥкыныыр ырыата!
Хартыына композиция өттүнэн ылан көрдөххө, олус табыллыбыт. Хамсаныылар бары сөп түбэсиһэн, бэйэ-бэйэлэрин толорсон биэрэллэр. Кыыс илиилэрин имигэстик туттан турара, былааччыйата тэлээрбитэ, кэннигэр күн тыкпыта барыта дьүөрэлэһэн үлэни ситэрэн-хоторон биэрэр. Дьүһүн өттүнэн ыллахха, чугас, майгыннаһар өҥнөр кыттыһан тыал сөрүүн тыынын, мөккүөрэ суох, биэрэллэр.
Хартыына бастаан дьиэ истиэнэтигэр анаан былааннаммыта эрээри туһаныллыбатаҕа. Онтон художественнай училище үбүлүөйүгэр сонун үлэ ирдэммитигэр Валентина эскиһин хостоон ылан уларытан, ситэрэн, тупсаран барбыта. Сахалыы таҥастаах кыыс хомустуу турарын тута уруһуйдаабыта. Аттыгар кыталыктар үҥкүүлүү сылдьалларын оҥорон көрбүтэ да, сөбүлээбэтэҕэ. Дьэ улахан толкуй кэнниттэн саха кыыһа хомуһун охсор тэтимигэр кыталыктар көтөн кыырайан тахсыбыттара кэрэ хамсаныылаах дьикти дьуһуйуу буолан тахсыбыта!
Валентина кыталыктары сөбүлээн уруһуйдуур. Кыталык сахаҕа Айыы көтөрө, кыталык үҥкүүтүн көрбүт киһи дьоллоох диэн кэпсиир.
Кыыска уруһуйдуур дьоҕура аҕатыттан бэриллибит. Василий Прокопьевич Мэҥэ Хаҥаласка телефон быыстала суох үлэлиирин хааччыйбыт сибээс үлэһитэ. Үлэтин таһынан уһанара, уонна наһаа үчүгэйдик уруһуйдуура. Валентина Дьокуускайга художественнай оскуола Киров уулуссатыгар мас дьиэҕэ баар кэмигэр үөрэммит. Маркова Галина Константиновна кылааһыгар. Ситиһиилээхтик үөрэммит кыыс ахсыс кылаас кэнниттэн училищеҕа холкутук киирбит. Эһэтэ Константин Семенович үйэтин тухары учууталлаабыт, оскуолаҕа дириэктэрдээбит киһи сиэнин уруһуйдаан айаҕын ииттиэ суоҕа диэн атын үөрэххэ барарыгар этэн көрбүт даҕаны, сиэнэ санаатын уларыппатах. Биллиилээх худуоһунньук Эдуард Васильевка ситиһиилээхтик үөрэнэн баран үрдүк үөрэххэ Москваҕа Строгановскай диэн аатырар художественнай-промышленнай училищеҕа киирэр. Орловскай Андрей Львовичка түбэһэн монументальнай живопись үөрүйэхтэрин баһылыыр.
Үөрэҕин бүтэрэн кэлэн Дьокуускайга опера уонна балет театрыгар худуоһунньугунан үлэлии сырыттаҕына Афанасий Петрович Мунхалов ыҥыран Красноярскайдааҕы художественнай институт филиалыгар преподавателинэн үлэҕэ ылар. Ол кэнниттэн Кирилл Петрович Гаврильев салалтатынан художественнай училищеҕа үлэлиир. Оттон билигин айар үлэ умсулҕана Валентинаҕа саҥа суолу арыйда. Ол курдук, бииргэ үөрэммит дьүөгэлэрин кытта айар-тутар, ойуулуур-дьүһүннүүр мастарыскыай арынан үлэлээн эрэллэр. Онно баҕалаах дьону уруһуйдуурга, араас статуялары, дьиэ киэргэллэрин оҥорорго үөрэтиэхтэрэ. Дьүөгэлэригэр эрэлэ улахан.
Валентина саха билиҥҥи худуоһунньуктарыттан тематынан уонна суруйар техникатынан ордук Марианна Лукина үлэтэ чугас диир. Кини курдук аныгы көрүүлээх, ураты тыыннаах айымньылары суруйар баҕалаах.
Валентина урут портреты уонна айылҕаны уруһуйдуурун сөбүлүүр эбит буоллаҕына, билигин искусство бары көрүҥүн, живопись бары жанрын сөбүлүүбүн диир. Кини биир сиргэ тохтоон олорбот, саҥаттан саҥаны сатыырга, билбэтин баһылыырга дьулуһар сэргэх доҥҥо киирсэр. Кини үтүө санаалаах, кыахтаах, муударай учууталларга түбэһэбин диэн үөрэр уонна кинилэргэ барҕа махталын этэр.
Татьяна Бурцева.
“Тыал үрүҥ көмүс тыына” («Серебряные струны ветра») 2025 с. Х., м. 170-105.
