Оҕону үөрэтии уонна сиэрдээх буоларга иитии – саамай кэскиллээх үлэ
Олоҕум устата үгүс дьону кытта алтыстым, элбэх сиринэн тэлэһийэн сырыттым да, Валентина Максимовна Назарова курдук үлэтигэр бэриниилээх, ыччакка олох муудараһын өйдөтөр ураты дьоҕурдаах иитээччини, ситиһиилээх үлэҕэ сирдиир хаачыстыбалары иҥэрэр уһуйааччыны аҕыйахтык көрүстүм. Кини киһи үтүө өрүттэрин, уопсастыбаҕа туһатын, көдьүүстээх олоххо тардыһыытын сыаналыыр, ону өрө тутар. Билигин да Н.Г. Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи профессиональнай-педагогическай колледжка преподавателинэн ситиһиилээхтик үлэлии сылдьар. Өр сыл үлэлээбит үлэтин түмүгүнэн СӨ үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, РФ орто анал үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, “СӨ учууталларын учуутала”, “СӨ педагог-наставнига” бочуоттаах бэлиэлэр хаһаайкалара буолар.
Валентина Максимовна Бүлүү улууһун Тылгыны нэһилиэгиттэн төрүттээх. Ийэтэ Матрена Прокопьевна Тимофеева холкуоска ыанньыксытынан үлэлээбитэ, коммунистическай үлэ ударнига, тыыл бэтэрээнэ этэ. Улахан эдьиийэ Варвара Иннокентьевна Тимофеева эмиэ ыанньыксыттаан коммунистическай үлэ ударнига буолбута, кэлин 40-ча сыл Бүлүүтээҕи педагогическэй училищаҕа кладовщигынан үлэлээбитэ, сэрии оҕото, үлэ бэтэрээнэ. Оттон Валентина Максимовна 1967 сыллаахха Бүлүүтээҕи 2-с №-дээх аҕыс кылаастаах оскуоланы бүтэрэн баран салгыы Бүлүү орто оскуолатын бүтэрбитэ.
Оскуола кэнниттэн Ньурбаҕа Маар сэлиэнньэтигэр 3-с №-дээх СПТУ-га иистэнньэҥ идэтин ылбыта. Үлэтин “Райбыткомбинакка” саҕалаабыта. Ол кэмҥэ куорат XI ыҥырыылаах сэбиэтин депутатынан талыллыбыта, 1977 сыллаахха коммунистическай үлэ ударнига буолбута. Онтон 1979-83 сс. СГУ-га үөрэнэн биология уонна химия учуутала идэтин ылбыта.
Эдэр учуутал үлэтин Н.Г. Чернышевскай аатынан педагогическай училищаттан саҕалаабыта. Онтон ыла күн бүгүҥҥэ диэри ыччаты үөрэх-билии аартыгар сирдиир уһуйааччы буолар.
Валентина Максимовна училища аатын үгүс республиканскай күрэхтэргэ көмүскээн турар. Ол курдук, 1995 сыллаахха «Классный руководитель — 95» диэн республикатааҕы күрэххэ кыттан бириистээх миэстэҕэ тиксэн биир идэлээхтэрин улаханнык үөрдүбүтэ. Үлэлии киириэҕиттэн профком көхтөөх чилиэннэриттэн биирдэстэрэ буолар. Тэрилтэ уопсастыбаннай үлэтигэр, араас тэрээһиннэргэ үгүстүк кыттар. Ону таһынан уопсайа түөрт выпуһу олох киэҥ аартыгар таһаарда. Куурсун оҕолорун кытта дьаныардаах үлэтин түмүгүнэн, «Студент года» конкурска Туяра Платонова – «Эрудиция», Ага Винокурова – «Творчество» , Аисия Львова – «Профессионализм» үрдүк ааттарын ылбыттара. Аны бүтүн куурсунан «Лучшая группа ШО» буолбуттара. Ону таһынан, Тина Попова «Валеологический клуб «Мы за ЗОЖ» бырайыагынан СР Президенын гранын ылан персональнай көмпүүтэринэн наҕараадаламмыта. Устудьуоннары кытары валеологическай кулууп тэрийэн, оскуолаларга, үөрэх тэрилтэлэригэр, нэһилиэктэр ыччаттарыгар тиийэн кэпсиир, сырдатар үлэни ыыппыта. Ити курдук, учуутал идэтин баһылаабыт оҕолоро республика араас улуустарыгар ситиһиилээхтик үлэлии-хамныы сылдьаллар.
Итини таһынан Валентина Максимовна ХИФУ эбии үөрэхтээһинин чэрчитинэн “Олигофренопедагогика” диэн саҥа идэҕэ үөрэммитэ. Бу устудьуон саҥа идэни баһылаан тахсарыгар туһуламмыта. Саҥа идэни 2 группа бүтэрбитэ. Маны барытын Валентина Максимовна көҕүлээбитэ. Сыл аайы устудьуоннары кытары практикаҕа сылдьар. Ол, биллэн турар, устудьуоннар айылҕаны кытта алтыһалларыгар, харыстыы үөрэнэллэригэр, чинчийэр дьоҕурдарын сайыннарарга көмөлөһөр. 
Валентина Максимовна сылын аайы устудьуоннары профессиональнай күрэххэ кытыннарыыга наставник быһыытынан сүрүн күүс буолар. Сахаяна Миронова диэн эдэр кэллиэгэтин үс сыл бэлэмнээн салайааччы дуоһунаһын туттарбыта.
Дьоруойум Валентина Максимовна дириҥ билиилээх-көрүүлээх учуутал буолан, хас биирдии устудьуон олоххо бэлэмнээх буолан тахсарыгар олук уурбута. Ыччат туһугар үлэлээбит үлэтин түмүгэ: «Лучший классный руководитель» (1985 с.), «Учитель ученических признаний» (САПИ, 2000 с.), «Преподаватель студенческих признаний» (БПК, 2000 с.), «Преподаватель признаний выпускников» (ШО, 2002 с.), “Преподаватель – профессионал своего дела” (ОПУНК, 2015 с.), «Супер заведующая ОПУНК» (2015 с.), «Лучший заведующий 2017 г» (2017 с.), «Преподаватель признаний выпускников» (КПНО, 2017 с.), «Лучшая заведующая ВПК» (ОПУНК, 2019 с.), «Заведующая Года» (БПК, 2020 с.).
Валентина Максимовна сирдээҕи аналын толорон 1983 сыллаахха ыал буолбута, икки кыыстаах, биэс сиэннээх. Улахан кыыһа Виктория Борисовна Алексеева – СӨ доруобуйа харыстабылын туйгуна, «ЯРКБ» кардиолог бырааһынан үлэлиир. Күтүөтэ Виктор Семенович – урбаанньыт. Сиэннэрэ Денис – устудьуон, Диана – ЯГНГ-ҕа 3-с кылааска үөрэнэр. Оттон кыра кыыһа Алевтина Борисовна Иванова М.Е. Николаев аатынан Национальнай медицинэ киинигэр сүрүн буҕаалтыры солбуйааччынан үлэлиир. Күтүөтэ Стас Романович — урбаанньыт. Сиэннэрэ Айсена РЛИ-гэ 9-с кылааска, Арсен ЯГНГ-ҕа 3-с кылааска үөрэнэллэр, оттон Айсаана “Журавлик” уһуйаан иитиллээччитэ буолар.
Валентина Максимовна быйыл “Тыыннаах кинигэ” бырайыакка киирэн, үөрэппит оҕотугар бэйэтэ тикпит сахалыы сонун кэтэрдэн, сонун сүүрээни киллэрбитэ.
Өссө биир дьоһун ситиһиитинэн, бу күннэргэ эдьиийин Варвара Иннокентьевна кэргэнигэр, тапталлаах күтүөтүгэр Алексей Николаевич Семеновка анаан кинигэ таһааран бэлэх ууммута буолар. Ити курдук, учуутал идэтэ олус уустук эрээри, ис сүрэххиттэн баҕаран туран үлэлээтэххинэ, саамай умсугутуулаах уонна түмүктээх үлэ дии саныыбын.
Ксения Семенова, “Тыыннаах кинигэ” бырайыак ааптара, СӨ учууталлар учууталлара
