Үрүмэ — саха төрүт үрүҥ аһын биир күндү, сыаналаах уонна минньигэс көрүҥэ. Бу үүт үрдүгэр тахсыбыт хойуу бүрүөһүнү араҥанан ууран оҥоһуллар үрүҥ ас. Өбүгэ маанылаах аһын сурунаал ааҕааччыларыгар Таатта улууһун Чөркөөх нэһилиэгин олох-тооҕо, төрүт аһы сөргүтээччи Жанна Тарбахова анаан-минээн астаан көрдөрдө.
Жанна ийэтэ Дария Яковлевна Тарбахова Чөркөөххө биллэр асчыт этэ. «Таатта» соп-хуоска үлэлиир кэмигэр араас омук сириттэн кэлэр ыалдьыттары өлгөм аһынан аһатара. Онно хайаатар даҕаны убаһа хаанын киниэхэ эрэ куттаран бэлэмнэтэллэрэ, саламаат, үрүмэ астаталлара. Жанна, кыра сааһыттан ону көрөн улааппыт буолан, билигин ийэтин билиитин дьоҥҥо-сэргэҕэ тарҕатар.
даах, битэмииннэри-
нэн уонна туһалаах сыа-
нан баай ас буолан киһи
күүһүн-уоҕун түргэнник
чөлүгэр түһэрэр.
Икки рулеты астыырга ирдэнэр:
- Сүүрдүллүбүт үүт – 10 л
- Уулларыллыбыт ынах арыыта – 250 г
- Маҥнай сүүрдүллүбүт хара үүтү оргутабыт. Ол кэннэ, кыратык сойута түһэн баран үрүмэни оҥорор киэҥ истээх хобордооххо кыра уокка туруорабыт. Үүт оргуйуо суох-таах, сылаас буолан көбүөхтүөхтээх. Үүт үрдүгэр хойуу бүрүөһүн (үрүмэ) түһэн барыар диэри өр кэм туруоруллар.
- Үрүмэни төһөнөн өр көбүтэҕин, оччонон халыҥаан иһэр. Эрдэ ыллахха чараас буолар. Тахсыбыт үрүмэ хобордоох кытыытыгар сыстыан сөп, ону быһах төбөтүнэн сэрэнэн араарабыт. Хобордооххо кутуллубут үүт уһуннук турдаҕына, өҥө хараарар. Үрүмэтин таһааран бүттэҕинэ, үүтү саҥардан иһиэхтээхпит. Биир хобордооххо быһа холоон 2,5 л үүт кутуллар. Үрүмэ бытааннык тахсар буолан, уһуннук астаныллар.
3. Тахсыбыт үрүмэни сэрэнэн анал маска (биһиэнэ тиэстэ хаптатар) икки гына тутан, үрдүнэн өрө тардан ылабыт.
4. Саҥа тахсыбыт үрүмэни сойутарга анаан икки атах ирдэнэллэр. Бу атахтарга үрүмэлээх маһы ууран сойутабыт.
5. Сойбут үрүмэни туспа ууран хатара түһэбит.
- Бэлэм буолбут үрүмэлэри биир-биир үрүт-үрдүгэр уурталыыбыт. Икки ардын уулларыллыбыт ынах арыытынан сотобут.
- Хас эмэ араҥа гына уурталыыбыт. Сөп буолла дии санаатахпытына, сэрэнэн эри-йэбит. Быыһыгар сөбүлүүрбүтүнэн дьэдьэн барыанньатын эбэтэр атын сир аһын хос эрийиэхпитин сөп. Сууламмыт үрүмэни тоҥоробут. Сиирбитигэр олус ирэ илигинэ сытыы быһаҕынан кырбыыбыт.
П.А. Ойуунускай аатынан СӨ Судаарыстыбыннаһын түмэ-лин дириэктэригэр Михаил Геннадьевич Аржаковка, түмэл үлэһиттэригэр матырыйаал оҥоһулларыгар күүс-көмө буолбуттарыгар махтанабыт.
Юлия Пестрякова
